Бауыржан момыш?лына арнал?ан сценарий

Сабақтың мақсаты: Аты аңызға айналған халық қаһарманы Бауыржан

Момышұлының өмірінен мағлұмат бере отырып, Отан үшін

отқа түсетін, егемен еліміздің ертеңі болатын ұрпаққа

елжандылық тәрбие беру. Батыр ата ерлігінен үлгі алуға

баулу. Отанын, туған жерін сүюге, туған елін қорғай білуге

тәрбиелеу.

Көрнекілігі: Б.Момышұлы суреті, шар, қанатты сөздер Кіріспе сөз: Құрметті оқушылар!

Біз «Ерлік» бағыты бойынша көптеген жұмыстар жасап келеміз. Тәуелсіздікке жету жолындағы ерліктерімен атағы шыққан батырларымыздан өнеге алып келеміз.

— Батырлардан кімдерді білеміз?

( Қабанбай, Бөгенбай, Исатай,Махамбет, Төлеген, Талғат, Әлия,Мәншук,Бауыржан, Қайрат,Ләззат, т.б.)

Бүгінгі біздің сынып сағаты қазақ халқының даңқын шығарып абыройын асырған айтулы ұлдарының бірі- гвардия полковнигі,жазушы, Совет Одағының Батыры, аты аңызға айналған халық қаһарманы Бауыржан Момышұлына арналады.

Атыңды аңыз ән қылып,

Жырлайды алыс-жақының.

Ұмытпайды мәңгілік

Халық нағыз батырын!- деп сабағымызды бастаймыз.

Оқушы: Кешіп өтіп кешегі от жалыннан,

Дүниеге ерлігімен танылған,

Кең жауырынды, Талғардай тік иықты

Бөрі кеуде, бүркіт қабақ Бауыржан.

Қалтыраған атынан жау ордасы,

Панфиловтың жорықтағы жолдасы,

Данқ туын майдандағы көтерген

Гвардия бөлімінің қолбасы.

Оқушы: Мен де қазақпын жаралған сүйек-еттен,

Мен де ар бар, мен де ой бар жан тербеткен.

Халқымның қарапайым бір ұлымын,

Жанымды арым үшін құрбан еткен.

Оқушы: Б.Момышұлы 1910 жылы Жамбыл облысы Жуалы ауданында қарапайым

отбасында дүниеге келген. Әкесі-Момыш. Шешесі- Рәзия. Әкесі жаны

жомарт, көзі ашық, көкірегі ояу кісі. Отбасыларында 4 қыздан кейін әкесі

Момыш 50-ді еңсерген шағында Бауыржан дүниеге келіпті.

Оқушы: Б.Момышұлының туғаннан өлгенге дейінгі кезеңі драма мен трагедияға

толы. Ол да «кәдімгі ет пен сүйектен жаралған адам». Ол да нәресте болды.

Бала болды. Ауыл мектепсіз еді. Көршілес орыс мектебіне барып оқиды.

Келесі жылы Жамбыл қаласындағы интернатта үш жыл оқып, бастауыш

мектепті бітіреді. 1921 жылы Шымкенттегі жеті жылдық мектепке түсіп,

1928 жылы бітіреді. Жиырма жастан сәл асқан кезде ол міндетті әскери

қызметке шақырылып, өзінің бүкіл болашағын Қызыл Армиямен

мәңгілікке байланыстырады.

Оқушы: Бауыржан атамыз сұрапыл соғыстың басынан аяғына дейін қатысты. Ол

лейтенант шенінен бастап, полковник атағына дейін көтерілді, взвод,

батольон, полк және дивизияны басқарды.

Оқушы: Мазасыз сол күндерде Б.Момышұлы басқарған бөлімшелердің жау

шабуылын қайтарған ерліктері аз емес. Оның батырлығымен көзге түскені

де осы тұс. 1941 жылы Москва түбінде 27 рет сәтті шайқас жүргізді.

Оқушы: Батырдың 207 рет ұрысқа қатысып, 5 рет өлімнің құрсауында қалған, 2 рет

өлімші болып жараланғаны туралы «Ақиқат пен аңыз» кітабында

жазылған.

Оқушы: 1955 жылы Армиямен қоштасты. 11 ай қызыл әскер, 14 ай взвод

командирі, 9 ай атқыштар полк штабының бастығының орынбасары, 6 ай

Республикалық әскери комиссияның аға нұсқаушысы, 5 ай батольон

орынбасары болды.

Ән: «Жойылсын жалғыз сөз соғыс деген» Орындайтындар: Мұғзиева С.

Дүзелбаева М.

Мұғалім: 1955 жылы қаруын қаламға айырбастап азматтық өмірге ауысқанда әдеби

шығармаларымен де өз биігіне көтерілді. Екінші дүниежүзілік соғысты

суреттеуде айтарлықтай еңбек еткен жазушының бірі- халқымыздың

қаһарман перзенті- Бауыржан Момышұлы.

«Москва үшін шайқас», «Жонарқа», «Бір түннің оқиғасы», «Ұстазында»

соғыстың талай ауыр сырын суреттеген. Ер азаматтың тұлғасын жасаған

атақты қолбасшының шығармасында әскери адамға тән батылдық,

табандылық сияқты қасиет айрықша көзге түседі.

Оқушы: Б.Момышұлының «Ескертпе» өлеңі

Найзадан қол босаса қалам алдым,

Толғанып оқиғаны көп ойладым.

Тырмысып әл келгенше көргенімді,

Жалтақтамай, именбей, ашық жаздым.

Отырсам көп ойланып, күнім жақын,

Әр адам біле бермейді сөздің парқын.

Ұрпаққа арнап істеген адал еңбек

Ақ ниетпен ұсындым саған халқым.

Жазушы болмаған соң менің затым,

Көркемді жұмыр емес жазған хатым.

Салмақтайтын саналы ер табылса,

Атаусыз неге қалсын менің атым.

Мұғалім: Еліміз тәуелсіздік алып, қазақ тілі мемлекеттік тіл болды. Ана тіліміздің

мәртебесі биіктеді. Осы орайда даңқты батыр, әскери жазушы

Б.Момышұлының 1944 жылы жазған «Қазақ тілі туралы пікір» деп

аталатын хаты ойға оралады.

«Тілсізді айуан дейді, тілі кедей елді мәдениетсіз, анайы, надан халық деп

санайды». «Ана тілінен бірнеше жағдайлар себеп болып , ажыраған ел

«азғын»ел атанып, кейіннен аты өшіп, ұрпақтары бұршақша бытырап,қардай

еріп, құмға сіңген судай дерексіз жоғалып кетеді. Ондай сормаңдай ел

бұрынғы кезде аз болмағанына тарихта дәлелдер аз емес»-деген болатын.

Б.Момышұлының қазақ тілінің хал-жағдайына, болашағына алаңдап,

елдің басшы азаматтарына хат жазуы-аса көрегендік әрі бүгінде маңызын

жоймаған өткір пікір еді.

Оқушы:1. «Ана тілін ардақта» өлеңі

2. «Достыма» өлеңі

Мұғалім: Б.Момышұлының немересіне жасырған жұмбағы:

Борп-борп борпылдақ,

Борпылдақта қызыл тақ

Қызыл тақта үш тармақ,

Үш тармақта шұқыршақ,

Шұқыршақта бал қаймақ,

Бал қаймақта сұр жайдақ,

Сұр жайдақта сері бойдақ.

Күл,от, мосы, қазан, тамақ, қақпақ, ожау)

Бауыржан атамыз шығарған мақал-мәтелдер:

1. Тексізден тезек артық,

Арсыздан айуан артық

2.Отан үшін отқа түс, күймейсің.

3. Өлтірсең, өлімнен құтыласың,

Өлтірмесең, өлімге тұтыласың.

4. Қайратыңа әдісіңді жолдас ет,

Әдісіңе ақылыңды жолдас ет.

5. Именіп жүрген игіліктен

Қарсыласып жүріп көрген бейнет артық.

6. Бақаның бағынан

Сұңқардың соры артық

7. Ежелден ел тілегі-ер тілегі,

Адал ұл ер боп туса-ел тірегі.

Оқушы: М.Мақатаев «Бауыржан Момышұлына» өлеңі

Қорытынды сөз: Мұғалім

«Ат шабысына қарай, ер намысына қарай шабады» деген атақты Сырым шешен. «Ел намысы-ер қолында, ер намысы- ел қолында» депті Б.Момышұлы. Заманы басқа, алар қамалы басқа, алысар дұшпаны басқа, қос алыптың қосақтаулы жүйріктей ұшқыр ойлары бір жерден шығуын көрмейсіз бе?

Бүгінгі жас ұрпақ осындай әрі шешен, әрі көсем, әрі батыр аталарын қалай мақтан етсе де орынды.

— Құрметті балалар! Бауыржан атамыз сияқты өмірі өнегелі істерге толы қасиетті тұлғаны жете біліп, оларды мәңгі есте тұту-біздің қасиетті борышымыз.

Хор: «Ақ көгершін» әні орындалады.

Источник

КГУ Средняя школа № 13

Сценарий внеклассного

мероприятия

г.Тараз

Пояснительная записка

Разработка представлена в качестве: Методика организации и проведения торжественных мероприятий, посвященных памятным событиям истории Казахстана.

Основной целью этого мероприятия является военно-патриотическое воспитание учащихся, как будущих воинов, привитие им высоких морально-политических и нравственных качеств:

— любовь к Родине;

— готовность к защите Отечества;

— мужество, честь и достоинство;

— храбрость и смелость.

Сценарий данного мероприятия приурочен к 109 годовщине со дня рождения воина-победителя, сына Казахстана Бауыржана Момышұлы. Мероприятие рассчитано на детей 15-16 лет (9-10 кл.). Оно предполагает не только непосредственное участие в литературно-музыкальной композиции, но и ознакомление ребят с фрагментами истории, возможность оценить эти события, взглянуть на них своими глазами.

Это мероприятие имеет как образовательную, так и воспитательную направленность, так как способствует формированию личностных качеств, гражданской позиции, уважения к старшему поколению, поднятию авторитета Вооруженных Сил Республики Казахстан.

Для успешного проведения данного мероприятия необходимо провести следующую работу:

Наладить контакт со школьной библиотекой, подобрать документально- исторический и художественный материал по заданной теме для книжной выставки ; ( ответственные – Тю Л.М.- зав. библиотекой, Есекеева А.В.- библиотекарь)
Написать сценарий внеклассного мероприятия

(ответственный – Дьяченко О.Л.-учитель музыки)

Подготовить и оформить музыкальный класс, и коридор 2 этажа в соответствии с тематикой ; (ответственный — Мамышев К.С.- учитель технологии )
Разместить в классе экран и мультимедийный проектор ; (ответственный – Абдумалик К.М – спец по программному обеспечению)
Подготовить видеоматериалы (сюжеты и фото о Бауыржане Момышұлы, о сражениях и битве за Москву); (ответственная – Дьяченко О.Л.- учитель музыки)
Провести предварительную исследовательскую работу с учащимися по предложенной теме; (ответственные – Сартпаев М.А.-преподаватель НВП, Есенов Н.А. — учитель истории)
Подобрать стихи; (ответственный – Шинболатова А.Ш. — учитель каз. литературы)
Подобрать песни и музыкальное сопровождение; (ответственная – Дьяченко О.Л.- учитель музыки)
Организовать по окончанию проведения мероприятия выезд для возложения цветов к памятнику Бауыржану Момышұлы. (ответственный – Сартпаев М.А.- преподаватель НВП)

«Утверждаю»

Директор сш № 13

____________ Амирова Ж.К.

«_____»____________2021г.

Сценарий

литературно-музыкального вечера — портрета,

посвященного 111–й годовщине со дня рождения

Бауыржана Момышұлы

« Бауыржан

Момышұлының ерлігі »

дата проведения – 25 декабря 2021ғ г., в 10.00

место проведения – музыкальный класс

( В коридоре школы перед кабинетом музыки ученики в военной форме ВОв стоят в одну шеренгу, библиотекарь знакомит гостей с расположенной также в коридоре с книжной выставкой и стендам по теме мероприятия, далее гости проходят к фото выставке , где расположен вечный огонь с караульными, после экскурсией и ознакомлением гости проходят в музыкальный зал .)

(фоном звучат песни ВОвойны)

на экране – презентация темы мероприятия.

Слайд №1

Преподаватель – организатор начальной военной подготовки средней школы №13 капитан Сартпаев Мурат Абдыкасымович

( Приветственные слова о начале мероприятия

и объявление темы мероприятия)

Слайд №2

исполнение государственного Гимна РК

Слайд №3

( звучит каз.нар. музыка)

1-оқушы: Ерлігімен аты аңызға айналған қазақ елінің ақиық кыраны Бауыржан Момышұлы 1910 жылы желтоқсанның 24-жұлдызында Жамбыл облысы Жуалы ауданының Көлбастау ауылында дүниеге келген.

2-оқушы: Туған жерім — Мынбұлақ, арналы Ақсай,

Ішсем суы татиды інжір балдай.

Қызғалдақ қалын егіс, көк жоңышқа,

Сенен артык жер, шіркін, өтер кандай?

Аты аңыз болып тараған, қазақ елінін ақиық қыраны жырлаған киелі топырақ Бауыржандай батыр ұлды дүниеге келтірді.

3-оқушы: Батыр дүниеге келгенде Имаш атасы былай деп бата берген екен:

Алатаудың кыраны мол еді,

Қырағы болсын, кұлыным.

Қойнауы суға мол еді,

Бұлағы болсын, құлыным.

Елінін тілегі зор еді,

Шырағы болсын, құлыным.

Бұл жер батырлар төрі еді,

Сыңары болсын, кұлыным.

Слайд №4

( звучит советская. музыка)

4-оқушы: Бауыржан Момышұулы орыс мектебінен білім алды. Жеті жылдық біліммен мектеп муғалімі болды. Әскер қатарына шақырылып азаматтық борыш міндетін өтеген соң есеп-кисап орындарында еңбек етті. Көп ұзамай қайта әскер қатарына шақырылып әскери бөлімдерде взвод, рота командирі міндетін атқарды.

( демонстрируется фильм №1 – «История одного шедевра»)

Слайд №5

( звучит «Вставай страна Огромная»)

5-оқушы: : Генерал-майор Н.В.Панфиловтың басшылығымен Алматы маңында жасақталған 316-атқыштар дивизиясының құрамына болып майданға аттанды. ССРО-Германия соғысында ел қорғаудың, батырлықтың үлгісін көрсетті.

( демонстрируется фильм №2 – «Страна героев»)

( демонстрируется фильм №3 – «Бауыржан Момышұлы» 2 серия)

(театрализованная сцена № 1 «Полит.занятие»)

Слайд №6

6-оқушы: Батальон командирі ретінде аға лейтенант Бауыржан Момышұлы Москва үшін шайқаста қатысты. Москва түбіндегі шайқас Бауыржан Момышұлының өміріндегі ерекше кезең болды. Жас сардар, 1073 атқыштар полкінің батальон командирі, аға лейтенант Бауыржан Момышұлы сарбаздармен қақаған қыста Мәскеу түбінің омбы қарына малтыға жүріп, бес рет қоршауды жарып шығып, жалпы саны 27 рет қол бастап ұрысқа кіріп, соғыс тарихында болмаған тактикалық маневрлер жасап, әскери өнерге жаңалық енгізген. Командир Момышұлы жетік стратег, асқан тактик, психолог еді.

( демонстрируется фильм №4 – «Битва за Москву» )

( театрализованная сцена№ 2 — монолог Бауыржана Момышұлы)

( демонстрируется фильм №5 – «Битва за Москву» )

( театрализованная сцена № 3 — привал, музыкальный номер — звучит песня В. Соловьёв-Седого, А. Фатьянова «Соловьи» )

7-оқушы: 1941 жылдың 16-18 қараша күндері аралығында Вермахтың Мәскеуге екінші дүркін шабуылы кезінде Б.Момышұлы басқарған батальон өз дивизиясынан қашықта Матронино селосының маңында Волоколам тас жолында аса ерлікпен соғысты. Комбаттың дарынды басшылығының арқасында неміс әскері бұл маңда 3 күнге іркіліп қалды. Бұл ерлігінен соң жас комбат өз сарбаздарын қоршаудан соғысқа қабілетті жағдайда алып шықты.

(выступает учитель истории ЕсеновН.А. рассказывает

о битве за село Матрёнино,

демонстрируется презентация «Битва за Москву»)

Слайд №7

8-оқушы: Бауыржан Момышұлының соғыстан кейін де әскери өмірі жалғасты. Әскери академияны бітіріп осы бағытта еңбек етті. Ұлт мүддесін, ер намысын жадынан шығармады. Дос-дұшпан арасын тамыршыдай тап басып ұлттық рух пен намысты биік көтерді, адалдық пен тәртіпті басты өлшем етті.

9-оқушы: Бауыржан Момышұлы қазақ әдебиетіңдегі проза, поэзия, драматургия жанрларын әскери тақырыппен толықтырды. Әсіресе адам әлемін, ондагы әділеттік пен адалдық секілді биік қасиет өлшемдерді әр қырынан танытып мән-маңызын арттыра түсті. Бауыржан соғыс уақытында «Серігім», «Жазушыға», «Қалыбек аға», «Біреулерге», «Омарбекке», «Жардың мұңы», «Ана тілін ардақта», «Досыма», «Толғау» атты өлеңдер жазған.1952-1956 жылы «Офицердің күнделігі», «Бір түннің тарихы», «Біздің семья» деген алғашқы кітаптары жарық көрді.

10-оқушы: «Москва үшін шайкас» — соғыстың сұрапыл сәттерін, қиын-қыстау кезеңдегі майдандас жауынгерлердің тағдырын реалистікпен суреттелген туынды. «Москва үшін шайкас» — ел, жер, отан қорғаудың рухани шежіресі. Ел мен жерді қорғау, Отанға деген парыз-қарызды адал атқару — бугінгі күннің талабы. Бауыржан Момышұлының әскери тақырыптағы туындылары осы реттен де кұнды.

(выступление гостя __________________________________________________________________________________________________________________________________________)

12-оқушы: Бауыржан Момышұлының еңбек мұраларында өмір -тұрмыстан туындаған, ақыл-парасат жемісіне арналған қантты сөздер көптен саналады.

1. Ертеңсіз өскен бала — рухани мүгедек адам.

2. Жарайсын, балам. Үйге кіргенде әрқашан үлкендерге сәлем

беруді ұмытпа, әдепті бала сүйтеді.

3. Ерлик дегеніміз – ең алдымен өзіңнің ар намысыңды қорғау.

4. Ұлттык сезім — касиетті сезім

5. Тәртіпке бас иген құл болмайды.

6. Отан үшін отқа түс, күймейсің.

7. Өмир үшін өлгенше күрес.

8. Ел дегенді езіліп,жұрт дегенде жұмылып кызмет ет.

Слайд №8

13-оқушы: Бауыржан Момышулы шыгармашылыгы адам мен онын еңбегін биік багалайтын, өмір , уакыт талаптарын адал аткарып әділеттік тұрғысынан жүзеге асыратын, елдік пен ерлікке тәрбиелейтін тағылымды туындылар болып табылады. Халық жазушысы Шерхан Мұртаза «Ноқтаға басы сыймаған» атты пьесасын арнады, Т.Дүйсенбаев пен М.Жолдасбековтың деректі фильмі өмірге жолдама алды.

Тәрбие сағатын қорытындалылау үстінде оқушылардың білім мен тәрбиелік деңгейлерінінң біршама өскені байқалды.

( демонстрируется фильм №6 – «Голос Бауыржана Момышулы» )

14-оқушы: Бауыржан Момышұлына 1990 жылы желтоқсанның 11-інде «Кеңес Одағынынң Батыры» атағы берілгенін, тарихта бұл оқиға «Баукең жұлдыз таққан күн» екенін, халыктың аты аңызға айланған халқының сүйікті перзенті Бауыржан Момышұлының бүгінгі ұрпақ тәрбиесіне берері мол екенін айтып қорытындылайды.

Слайд №9

(музыкальный номер-песня «Бауыржан»

15-оқушы: Баукеңнің әрбір сөзінің мағынасы , тамыры тереңге, түп тартқан теректей мағыналы да, мазмұнды. Сондай бір кемелденген келешектің кілтін тапсыратын болашақ жас ұрпақтарға айтар өсиеті:

( ученик в роли Бауыржана Момышулы)

-Ей жас ұрпақ ! Естисің бе, менің үнімді. Жете ме саған менің дауысым ! Жетсе бүгінгі баламыздан бастап, көп ұлтты отанымыздың барлық болашақ ұрпақтарына айтар екі ауыз сөзім бар.

Ол отанды сүйіңдер, оны қорғандар, оған қызмет етіңдер деген сөз. Ол халықтар достығын қадірлеңдер , қасиеттеп ұстаңдар деген сөз.

(музыкальный номер-песня

Композитор: Ескендір Хасанғалиев, Ән Аты- «Атамекен»)

Преподаватель НВП- Ребята, уважаемые гости, на этом наше внеклассное мероприятие ,посвященное 109 годовщине со дня рождения воина, писателя, героического сына своего народа Бауыржана Момышұлы прошу считать закрытым

Сценарий подготовила преподаватель музыки

_______________О.Л. Дьяченко

Батыр Бауыржан Момышулы.

Автор: Жакупова Хадиша Талгатовна

Сын казахских степей батыр нынешних дней.

В те суровые дни батыр шел впереди.

Его взор и слова пронизали насквозь как стрела.

Проверяя тебя в жилах кровь иль вода.

Он суров, справедлив, не боялся, он смерти ей смотрел он в лицо.

Пули с визгом летели, пронзая его.

Невзирая на чин, шел в атаку один.

Поднимая бойцов за собой, вдохновлял на решительный бой.

Сын казахских степей гордость нашей страны батыр

Бауыржан Момышулы.

Он на страже стоит средь Алатауских гор.

Озирая взором просторы степей.

Преклоняюсь, земля пред тобой, где родились батыры герои.

Не жалея себя они бились с врагом, отдавая за нас свои жизни.

В моих жилах течет предков кровь.

Зов свободной домбры, плачь қобызной струны.

Вновь звучит по степи, где была пролита кровь батыров не зря.

Гордость нашей земли батыр Бауыржан Момышулы.

Источник

Алматы облысы Жамбыл ауданы

Ақсеңгір ауылындағы орта мектеп

Көкдала бастауыш мектебімен коммуналдық

мемлекеттік мекемесі.

Тарих пәнінің мұғалімі

Акимжанова Сара Турсыналиевна

Тақырыбы: Даланың батыры — Бауыржан Момышұлы

Мақсаты: оқушыларға, қазақтың бір туар батыры Бауыржан Момышұлы туралы жинақтаған деректер бойынша соғыс жылдарында жасаған ерліктері, соғыстан кейінгі жылдардағы жасаған еңбектері туралы мәліметтерді ортаға салып слайд арқылы жинақталған материалдарды Бауыржан Момышұлы туралы деректі фильмдерден үзінді көрсету, ойларын қорытындылау.

Көрнекілігі: слайд, суреттер, деректі фильмдер, кітаптар т.б.

Сабақтың түрі: дөңгелек үстел

Мұғалімнің сөзі: Отан қорғаған қаһарман ұлдарының бірі – Кеңес Одағының батыры Бауыржан Момышұлы. Қазақта «Ақыл жастан, асыл тастан» деген нақыл сөз бар. Бауыржан сияқты халқының ұлдарына байланысты айтылған сөз болар, сірә. Бүгінгі тәрбие жұмысына байланысты өтетін ашық тәрбие сабағымызды бастаймыз. Әр оқушы алған тапсырмасы бойынша материалдар, тың мәліметтер жинақтап дайындалдыңдар. Осы ұлы батыр туралы ойларымызды, естеліктерді ортаға салайық.

Хаумен Балнур: Батырдың өмір жолына көз жүгірте отырып, амалсыз осындай ойға қаласың. Ол Жамбыл облысының Жуалы ауданына қарасты Көлбастау ауылында дүниеге келген. Шымкенттегі 7 жылдық мектеп-интернатын бітірген соң, біраз жылдар мектепте мұғалім болыпты. Бұл сол кездегі ең бір абыройлы, беделді мамандықтардың бірі. Сол кездің өзінде-ақ еңбекқорлығымен, өз қызметіне деген ынта, жігерімен, дарынымен көзге түскен жас жігітке ауаткомның хатшысы, милиция бастығы сияқты аса жауапты қызметтер сеніп тапсырылған.

Сүлеймен Аружан: Бауыржан Момышұлы әскер қатарына 1932 жылы алыныпты. Еңбекқор, іскер азаматтардың қандай да болсын істен нәтиже шығара білетіні белгілі. Баукең бойындағы мұндай қасиеттерін әскер қатарынан оралғаннан кейінгі жылдары көрсетсе керек. Осы уақытта біраз жылдар Шымкент, Алматы қалаларындағы банк саласында жемісті еңбек еткен ол, жақсылап қолға алса, өзінен тәп-тәуір қаржыгердің де шығатынын көрсеткен. Бұдан әрі қарай Баукеңнің өмірі өзінің туа біткен қасиеттерімен байланысты, яғни әскер саласындағы қызметтермен жалғасады. Яғни ол 1936 жылы Ленинград финанс академиясы жанындағы курсты тәмамдап, қайтадан Қызыл Армия қатарына алынған. Онда жүріп, взвод, рота, командирі полк штабы бастығының көмекшісі сияқты басшылық қызметтерді атқарады. 1941 жылы Қазақ әскери комиссариатының нұсқаушысы болады.

Сағындық Аяулым: Ал Ұлы Отан соғысы басталысымен 316-шы атқыштар дивизиясының жасақталуына атсалысып, сол дивизия құрамында майданға аттанады. Онда Баукең немістермен Мәскеу түбінде болған айқастарға қатысып, әйгілі 8-ші гвардиялық дивизияның батальон, полк командирі болып, соғыс бітердің алдында осы гвардияны басқарады. Тап осы сұрапыл соғыс жылдарында ол өзінің асқан ерлігімен, соғыс өнерінің қыр-сырын меңгерген білікті жауынгерлік қасиетімен ерекшеленіп, оның атақ-даңқы аңызға айналады. Соғыстан соң Баукең Кеңес армиясы Бас штабы жанындағы Жоғары әскери академияны бітірген. Ал 1950-1956 жылдар аралығында әскери академияда сабақ берген және түрлі әскери қызметтерді атқарған.

Аяған Ұлдана: Бауыржан Момышұлының ерлік істері мен оның соғыс қимылдары жөнінде жазып қалдырған еңбектері мен естеліктері, халық арасында «Бауыржан айтқан екен» деген әңгімелері кейінгі ұрпаққа, өз еліне деген сүйіспеншілік пен махаббатың, ерлік пен елдіктің үлгісі болып қалды. Баукеңнің ерліктері жөнінде осы уақытқа дейін көптеген еңбектер жазылды. Олардың ең танымалдарының бірі белгілі орыс жазушысы Александр Бектің «Арпалыс» («Волоколам шоссесі») повесі. Бұл кітап неміс, чех, еврей, ағылшын, француз, т.б. шет ел тілдеріне аударылған. Бауыржан Момышұлы туралы шығармаларды қазақ жазушылары да көп жазды. Ол туралы түсірілген фильмдер де жеткілікті.

Әбдімұхамет Айдана: Ал осыншама көпті көрген, белді қызметтерді атқарып, үлкен марапаттардың, атақтардың иесі атанған танымал тұлғаның өзгелерге айтары, кейінгі ұрпаққа қалдырары аз болмаса керек. Оның соғыстан кейінгі жылдары айналысқан шығармашылық жұмыстары мен жазып қалдырған еңбектері осындай ниеттен туған дүниелер деуге болады. Көрнекті жазушының орыс және қаза тілдерінде жазып қалдырған «Бір түннің тарихы», «Ұшқан ұя» сияқты алғаш шыққан кітаптары мен одан кейін жазылған «Мәскеу үшін шайқас», «Жауынгердің тұлғасы», «Майдан» сияқты өзге де көптеген шығармалары оқырман жүрегіне жол тауып, көпшіліктің іздеп оқитын кітаптарының біріне айналды. Бұл шығармалардың барлығы да көптеген елдердің тілдеріне аударылып басылды. Осы ретте, «Егемен Қазақстан» газетінде 2008 жылы сәуірдің 4-інде жарияланған Көсемәлі Сәттібайдың «Аңыз бен ақиқат» атты мақаласынан үзінді келтіре кеткенді жөн көрдік. «…Көзінің тірісінде-ақ өмірі аңызға айналған халқымыздың қаһарман перзенттерінің бірі Бауыржан Момышұлы туралы әлі толық айтылып та, жазылып та біткен жоқ.

Жумакелди Нурбек: Филология ғылымдарының докторы, профессор Мекемтас Мырзахметов Жамбыл облысына орнығып, Мұхаммед Хайдар Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінің кафедра меңгерушісі атанғалы бері атқарған көптеген сүбелі еңбектерінің бірін, міне, осы батыр мұрағатындағы сарғайған құжаттарды жинақтап, көптомдық әзірлеуге байланысты жасап жатыр десек, артық айтқандық емес. Бұл үшін ғалым алдымен университет қабырғасынан Бауыржантану ғылыми орталығын ашты…. — Бауыржан Момышұлы, сөз жоқ, батырлығына қаламгерлігі сай тарихи тұлға. Әрине, көзсіз батыр емес, алды-артын ақылмен, оймен барлай білген бірегей берен. Бірақ Баукең айтыпты дегенді көп естігенімізбен, «Офицер жазбалары», «Ұшқан ұя», «Мәскеу ұшін шайқас» және сексенінші жылдары жариялана бастаған «Қанмен жазылған кітабымен» таныс оқырмандар батырдың мұрағатында бұлардан басқа да осыншама мол қазына қалғанын естіп, қуанып отыр. Осыған байланысты өз ой-пікіріңізді білсек деп едік. Дұрыс айтасың. Бауыржан Момышұлы әдеби және әскери өнерде артына қайталанбас ұланғайыр ұлттық рухани мұра қалдырған бірегей қаламгер. Оның қазақ және орыс тілінде жазылған төрт томға жуық шығармалары бүгінде қалың оқырманның игілігіне айналуда.

Сейтжан Айгерім: Сондықтан, мен айтып, жазып жүрген 30 томдыққа енетін тың туындылары қайдан және қандай деректер көзінен құралмақ деген сұрағың көкейге қонады. Баукеңнің жаңадан шыққалы отырған көптомдығы негізінен ҚР Орталық архивінде, Мәскеудегі арнайы әскери архивте, облыстық, қалалық архивтерде және ұлы Бақытжан Момышұлының үйінде сақталып келе жатқан, бұрын еш жерде жарияланбаған қолжазбаларынан тұрады. Бұған қоса жеке адамдардың қолында және өзімнің архивімде тұрған санқилы жазба деректер де бар. Бұлардың барлығы батырдың тікелей өз қолымен жазылған. — Сонда бұл құжаттар қай жылдарды қамтиды? ? Бұл Баукеңнің 1928 және 1982 жылдар аралығында хатқа түсірген дүниелері. Яғни, батыр өмірінің 54 жылын қамтиды. — Батыр Баукеңнің 1910 жылдың 24 желтоқсанында дүниеге келгенін ескерсек, сонда қолына 18 жасында қалам алып, ой қаузай бастаған екен-ау. Рас, Баукеңнің жазушылық таланты ерте оянған. Оның «менің әкімдік карьерім» мансабым ауылдық милиционерден басталды. Бірақ әдебиеттегі жолымды сол кездің өзінде іздей бастадым. Ол заманда біздерде қазақтың сауатты жігіттерін, жаңа өмірді орнатушыларды саусақпен санауға да болатын. Жай жағдайдың ауанына лайық біздердің ағартушы да, баспагер де, әрі жазушы, әрі редактор да болуымыз керек. Бірақ әрқайсысымыз өзімізге әуелден тәңірі тағайындаған істі іздедік?, деп, өзінің маңдайына әскери өмірдің қиындығы мен қызығы бұйырғанын еске алып, тебіренетіні бар. Сұрап қалған екенсің, айтайын, мысалы, Баукеңнің тырнақалды тұңғыш очеркі 1928 жылы Жуалы ауданының (ол кезде Жуалы, Түлкібас, Сайрам ауданы бір) «Социалистік мал шаруашылығы» деген газетінде «Тау сағыз бен көк сағыз» деген атпен жарияланды. Осы очеркінің өзінде-ақ Баукеңнің қалам сілтесі, сөз саптауы жұп-жұмыр келіп, келешектегі жазушының табиғи болмысы елес беріп тұрады. Бірде інілік ізетпен: «Бауке, баспасөзде тұңғыш жарияланған шығармаңыз қандай еді» деп сұрағанымда, уақыт талабына үн қосып жазған шығармасымағым осы очерк болатын- деп айтып еді. – «Тау сағыз бен көк сағыз» дегені не сонда? Бұрын елде резіңке деген бұйым тапшы болған. Сол кезде біздің жақтың басшылары еңбекшілерге бір арнайы шөп өсіртіп, содан резіңке айыратын. Небір замандар өтті ғой қазақтың басынан. Өзің сияқты мен де тұңғыш очеркінің жай-жапсарын Баукеңнен сұрағанымда осылай деп күліп еді. — Бірақ Баукең бір жағынан Кеңес өкіметінің саясатының ықпалы бар, екінші жағынан әскери қызметтің темірдей тәртібі бар, кезінде орыс тілінде өндіре жазған сияқты ма, қалай?

Абильжан Айдар: Иә, бүгінде аса құнды рухани мұраға айналып отырған Баукең жазбаларының басым бөлігі орыс тілінде жазылуымен ерекшеленеді. Бірақ бұдан ол кісіні тек қана орысша ойлайды екен деген ой туындамауы керек. Айтарының бәрі, сайып келгенде, Алаш пен ұлттың мүддесі, халық рухының еркіндігіне келіп тіреледі. Көркем шығарма болсын, тарихи-деректі дүние болсын, қазақ және орыс тілінде еркін жаза білетін жазушы ол кезде некен-саяқ болса, соның бірі Баукең еді». Бауыржан Момышұлы атақ-даңқтан кенде адам емес. Ол Кеңес дәуіріндегі Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, «Қызыл Ту, Еңбек Қызыл Ту, Халықтар достығы, 1-ші дәрежелі Отан соғысы, 2 рет Қызыл Жұлдыз, Құрмет белгісі» сынды орден-медальдармен марапатталса, халқының шын мәніндегі қаһарман ұлына Қазақстан тәуелсіздікке қол жеткізгеннен кейін «Кеңес одағының батыры» атағы берілді. Осылайша қазақ халқы батыр ұлының асқақ рухын тағы бір рет ұлықтады.

Мұғалімнің сөзі: Сонымен балалар, ұлы даланың перзенті, қазақтың батыры Бауыржан Момышұлы туралы жақсы материалдар жинақтап ортаға салдық, бұл кісінің ерлігі барыңе үлгі, батырдың қалдырған ұлағатты сөздерінің мәні өте зор, әрқайсыңның жанында осы сөздер қалады деп ойлаймын.

Источник

Амитова А.А.

Тема: « Человек, воин, писатель»

(урок Мужества, посвящённый Великой Победе)

Цель: раскрыть историческую роль Бауыржана Момышулы, воспитание нравственных черт характера, патриотизма, любви к Родине, гордости за героев, воспитывать чувство благодарности, чувство интернационализма.

Оформление: портрет Б.Момышулы, иллюстрации, рисунки; выставка книг Б. Момышулы, А. Бека, А. Нуршаихова плакаты с высказываниями:

—Благодарному человеку честь дороже жизни

—Честь сильнее смерти,

—Лучше умереть стоя, чем потерять совесть.

—Честен тот, у кого есть совесть.

Вступительное слово

Бауыржан Момышулы — видный полководец, народный герой, писатель патриот, Герой Советского Союза. Сегодня мы попробуем раскрыть историческую роль, образ Бауыржана Момышулы, углубим ваши знания о народном герое.

Сегодня земля сотрясается от ненависти, ожесточения злобы. Устоять перед натиском грубой силы, преодолеть цинизм и равнодушие, остаться верными высоким нравственным ценностям, обрести душевное равновесие, веру в себя в будущее помогают нам книги. Писатель как никто другой обладает удивительной способностью даже в самых неблагоприятных обстоятельствах заменить, показать так необходимые нам проблески доброты, бескорыстия и самопожертвования в сердцах людей. Творчество Бауыржана Момышулы, и сама его жизнь — лучшее тому доказательство.

1-ведущий

Бауыржан Момышулы родился в ауле Колбастау Жамбылской облости в 1910 году. До 13 лет Бауыржан жил в родном ауле, затем учился в интернатах. В ауле, где жил Бауыржан Момышулы не было школы и поэтому мальчик учился в соседнем русском селе. Он получил образование в русской школе. После окончание школы он работал учителем и занимал ряд должностей в своем районе. В 1932 году был призван в армию и прослужил рядовым полтора года, а потом экстерном сдал экзамен на звание офицера запаса. После небольшого перерыва в 1936 г. Б.Момышуылы вернулся в армию и служил в разных уголках Советского Союза. Война застала его в звании старшего лейтенанта, офицер-артиллерист ушел в пехоту и стал командиром батальона 316 дивизии. В годы Великой Отечественной войны он сражался в Панфиловской дивизии и участвовал в боях под Москвой. Его наставником стал опытный и мудрый генерал Панфилов. В 1941г дивизия защищала Москву. На её рубеже наступали 4 дивизии противника. Враг значительно превосходил в боевой технике и выучке. Стойкость и воля командиров подверглась жестоким испытаниям. Б.Момышулы прекрасно выдержал эти экзамены. Он без потерь вывел свой батальон из окружения, стал резервом генерала и его заданию несколько раз вел бой в окружении, давая возможность частям дивизии закрепиться на новых рубежах. Командующий армией генерал Рокоссовский назначил старшего лейтенанта Б.Момышулы командиром полка. Войну он закончил командиром дивизии.

Сам Момышулы вспоминает «Без таких наставников как Панфилов, Серебряков, Баграмян, Рокоссовский, Жуков, Говоров, Захаров не было бы и меня, известного всему миру, полковник Момышулы». После войны он закончил Академию Генерального штаба и преподавал в одной из академий.

Отрывок из «Волоколамское шоссе» А.Бека: «От друзей Бауыржана я узнал историю его жизни. В школе ему дали два прозвища: Большеглазый и Шан Тимес. Второе в буквальном смысле означает недоступный пыли. Так звался легендарный конь, который скакал столь быстро, что даже пыль, поднятая его копытом, не касалась его»

Бауыржан Момышулы был преданным сыном своей Родины, любил свой народ, он стал легендой ещё при жизни. В 1990г посмертно удостоен звания Героя Советского Союза.

Чтец отрывок стихотворения

С. Муканова о Бауыржане

/перевод Игоря Ляпина/

Вы слышите, слава героя гремит,

Как горный поток по весне.

И девушкам снится бесстрашный джигит,

Летящий на белом коне.

Я много прошел и тропинок и трас,

Немало увидел и стран,

И вместо приветствия слышал не раз:

Москва, Казахстан, Бауыржан!

Тогда, восхищенье читая в глазах

Гаванцев ,пражан, парижан,

Был горд ,что герой этот славный — казах,

Земляк мой. Стальной Бауыржан…

2- ведущий

Имя гвардии полковника Бауыржана Момышулы известно не только в нашей стране, но и далеко за её приделами.

Момышулы, его жизнь и творчество по словам Дмитрия Онегина старейшего казахстанского писателя и фронтового друга Бауыржана, — явление казахское, национальное. Главным в его судьбе и характере была любовь к Родине. Воин и писатель были слиты в Бауыржане воедино и огранически сочетались. Он считал «Наше время не терпит фальши, надо писать кровью сердца, а Вы писатели, иногда пишите водицей».

Наверное , это жгучее желание видеть в книгах правду и подтолкнуло его к тому , что он, кадровый офицер, блестяще закончивший Академию Генерального штаба, вдруг 1956г в звании полковника вышел в отставку и стал писателем, совершив по словам писателя – партизаны Петра Вершигоры, второй подвиг. Он пишет рассказы, воспоминания, дневники.

Выступление библиотекаря

/знакомство с выставкой произведения Бауыржана Момыш-улы /.

Первая книга, вышедшая на русском языке « История одной ночи » , на казахском «Дневник офицера» . Мы знаем его и другие книги «Наша семья» ,

«За нами Москва». О нем написано немало произведений: «Волоколамское шоссе» А. Бека, «Истина и легенда» А. Нуршаихова, «Восхождение к отцу» Бакытжана Момышулы.

3- ведущий

Бауыржан Момышулы — один из первых писателей Казахстана, пишущих как на казахском, так и на русском языках.. И, как утверждал выдающийся писатель М. Ауэзов, Бауыржан Момышулы на русском языке пишет лучше, хотя он казахский знает прекрасно.

Первое произведение – повесть «Наша семья» Бауыржан Момышулы написал ещё в годы службы армии. Эта повесть удостоена Государственной премии Казахстана. В книгу вошли известные его повести и рассказы. Это книги о детстве писателя, о единой интернациональной семье советских воинов, о боевых буднях и подвигах легендарных панфиловцев, разгроме гитлеровских войск под Москвой, об освобождении наших городов от немецко-фашистских оккупантов.

В своих книгах Момышулы пытается показать становление казаха как гражданина и советского воина, формирование в нём воинского характера, передать его внутренний мир и интеллектуальный облик, массовый героизм людей в труде, так и в бою, показать воплощение дружбы народов.

Сам Бауыржан о своих книгах писал так: «Пишу честно, эти книги — мои дети, я люблю их со всеми достоинствами и недостатками и хочу, чтобы они честно служили моей Родине.»

4-ведущий

Книга «За нами Москва» начинается эпиграфом: «В этих записках я хотел поделиться не только опытом, но и рассказать о собственных ошибках». Записки офицера интересны тем, что они основаны на документальных материалах, в книге нет вымышленных событий и героев. Автор старается быть объективным, показывая героизм людей, стремится не отступать от жизненной правды: то горькой и тяжелой, то радостной.

Роман «За нами Москва» поражает глубочайшей правдивостью, заставляет задуматься над сложной во многом противоречивой личностью самого автора, над судьбой его современников. Главная ценность – высокая нравственность, которая пробуждает в нас желание стать чище и честнее.

В романе описываются бои под Москвой. Разъезд у деревни Дубосеково, откуда до Москвы было 30км., стал знаменитым, — именно здесь совершили свой подвиг 28 панфиловцев во главе с политруком В.Крючковым, сказавшим: «Велика Россия, а отступать некуда — за нами Москва».

Бауыржан Момышулы и его батальон выполняет общее дело в это тяжелое военное время – защищают Москву, всю страну, своих близких. В каждом из бойцов сознание долга выше и сильнее страха смерти. В год 60- летия Великой Победы под Москвой, недалеко от деревни Дубосеково был открыт памятник генералу Панфилову и Бауыржану Момышулы.

Сама жизнь Момышулы пример его воинской доблести и творческой деятельности, легли в основу художественных произведений: повести А.Нуршаихова: “ Истина и легенда”, А. Бека “Волоколамское шоссе”.

Чтец Стихотворение

Какимбека Салыкова

/ в переводе Игоря Ляпина/

Кто гордо жил, кто суетливо –

Всех, отмеряя жизнь пласт,

Расставит Время справедливо,

Всем по достоинству воздаст.

И без внимания не оставит,

В чем прав ты был, а в чем не прав,

Предаст забвенью иль восславит,

Потомкам имя передав.

Но, на любовь сердца настроив,

Тот роковой не ждите час.

Давайте чествовать героев,

Пока они живут средь нас.

Я счастлив тем, что в этом мире,

Где зори не всегда светлы,

Поются песни о батыре,

Достойнейшем Момыш-Улы.

Я восхищаться не устану

И молодым им, и седым.

Пускай подобных Бауыржану

Все больше будет рядом с ним.

И каждый пусть его восславит

Сейчас, сегодня не потом.

Нас Время петь еще заставит

В прошедшем времени о нем.

5-ведущий

А теперь мы познакомимся с его личностью через воспоминания близких, друзей, эпизоды из книги «За нами Москва», С. Шаймерденова: «Ладони братьев наших старших», повести З. Ахметовой: «Светлые дни»,романа-дилогии «Истина и легенда» А. Нуршаихова.

Ночной звонок

Он всегда был погружен в свои мысли. Писал стихи, сочинял пословицы и поговорки, крылатые слова.

И была у него привычка по телефону читать созданное всем своим друзьям и знакомым , не обращая внимания на то , который сейчас час. Однажды поздно ночью он звонил мне, не знавшему этой его странности. Звонил он впервые, и я, услышав его хрипловатый голос, от волнения растерялся.

-Да Бауке, слушаю вас,- сказал я, стараясь унять дрожь в голосе,

-Возьми карандаш и бумагу,- сказал Бауыржан,-А теперь пиши.

И Бауыржан продиктовал мне два четверостишия, видимо, пришедших ему в голову только что.

-Написал?

-Да, написал, Бауке.

-Ну и как?

-Что говорить неплохо.

-А ты не врёшь?

-Зачем мне врать, Бауке?

-Тогда прочти их мне снова.

Я онемел.

-Эй, ты что молчишь?

Попав в щекотливое положение, я чуть не провалился от стыда. Дело в том, что, когда Бауыржан стал читать мне свои стихи, я спросонья даже не понял, о чем он просит, а когда окончательно проснулся, было уже поздно: диктовка закончилась, и я не смог записать стихи. С тех пор, как только услышу в телефонной трубке голос Бауыржана, запасаюсь бумагой и ручкой.

С. Шаймерденов

Отрывок из повести «Светлые дни»

Он уважал себя и умел уважать человеческое достоинство, честь и ум другого человека, независимо от того, какое положение тот занимал в обществе. Но лизоблюдов и подлецов он не щадил. Он никогда не навязывал нам свои мнения и вкусы и вообще старался избегать командирского тона. Ему нравились в людях скромность без забитости, искренность без развязности.

З. Ахметова

Отрывок из романа «За нами Москва»

Мы воюем не во имя смерти, а во имя жизни. Как в самой жизни, так и в бою самое главное – это сознание чувства ответственности перед людьми, перед всем народом. Когда совесть чиста – интересно живется и умирать не стыдно.

Отрывок из романа-дилогии «Истина и легенда»

Патриотизм не выражается словами: «Я люблю Родину и готов отдать жизнь за нее». Любовь к своей земле нужно доказывать делами. Сын, уважающий родителей, и в учебе будет преуспевать и вырастет дисциплинированным, трудолюбивым, честным. А это самые необходимые качества.

Я выстрадал убеждение, что любовь к Родине начинается с любви к своим родителям, братьям и сестрам, своему аулу, городу, где родился и вырос, к своей нации. Тот, кто не уважает камень в родном ауле, не сможет уважать и горы другого аула. Священная дружба народов вырастает именно из этих чувств.

Отрывок из стихотворения «Великан» А. Тажибаева

/перевод С.Маршака/

Мы вспоминаем, Бауыржан

Родной ковыльный Казахстан,

Где я и ты

До темноты

Носились вихрем по траве

И пели песни.

Я и ты –

Два жаворонка в синеве.

Мы вспоминаем, как стрелой

Ворон мы били на лету,

Мы были два богатыря

Одной орды, семьи одной…

6 ведущий

Сегодня, выступавшие перед Вами раскрыли образ Бауыржана. Из всего этого можно сделать вывод, что Бауыржана Момышулы отличали такие черты характера: выдержанность, храбрость, стойкость, беззаветное служение своему долгу, любовь к Родине, геройство, честность и справедливость.

Нет ни одного человека в Казахстане, кто бы не знал его имени, не гордился бы им, своим национальным героем. Не меньше ста акынов, писателей, журналистов, ученых посвятили и до сих пор посвящают ему стихи, очерки, статьи, исследования. А сколько легенд при жизни сложил о нем казахский народ! Разве же не удивительна его судьба? Да, счастлив должен быть батыр, имя которого прославляют в народе, а жизнь воспевают, превращая ее в легенду!

Источник

Тұлғасы тұнған тәлім, есімі елге мәлім – Бауыржан Момышұлы

Тәрбие сағаты
AigerymSM
02.03.2017
0
1
16795

Абай атындағы Республикалық мамандандырылған
дарынды балаларға арналған қазақ тілі мен әдебиетін
тереңдете оқытатын орта мектеп-интернатының
тәрбиешісі Жүсіпова Мақпал Оразқызы

Сабақтың тақырыбы: Тұлғасы тұнған тәлім, есімі елге мәлім – Бауыржан Момышұлы.

Сабақтың мақсаты: Білімділік. Жас ұрпақтың санасына ұлттық рухтыдарыта отырып,олардың елін, жерін сүйетін патриоттық сезімінояту, бабалар ерлігін насихаттау.

Дамытушылық. Аты аңызға айналған, туғантопырағымыздың тарланықазақтың біртуар перзенті,әйгілі қобасшы, Халық Қаһарманы Бауыржан Момышұлының есімін ұлықтау өшпес ерлігіндәріптеу.

Тәрбиелік. Отансүйгіштікке, батылдыққа, ерлікке, татулыққа, еңбексүйгіштікке, парасаттылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың көрнекілігі: Интерактивті тақтадан Б.Момышұлының суреті, Бейне таспа, Бауыржан аға туралы жазылған ақын-жазушылардың нақыл сөздері

Жүргізушілер ортаға шығады.

Надира: Құрметті осы кештің қонақтары, ұстаздар, оқушылар! Біз бүгін Ұлы жеңістің 70 жылдығына орай Отанына шын берілген, қайсар ержүрек,батыр Бауыржан Момышұлына арналған «Тұлғасы тұнған тәлім, есімі елге мәлім – Бауыржан Момышұлы» атты кездесуімізді бастауға рұқсат етіңіздер.

Дәурен: Кешегі неміс фашист басқыншыларымен болған қырғын соғыстағы жеңіс оңайлықпен келмеді. Талай ардақты азамат елі, жері үшін жанын қиды. Соның бірі, бірі емес бірегейі қазақтың Бауыржан батыры. Бауыржан Момышұлы деген есімді естігенде ең бірінші патриот,еліне адал адамның бейнесін елестетесің.

Төлеген: Биыл біздер жеңістің 70 жылдық мерекесін тойламақпыз. Жеңіс… Оны сан миллиондаған адамдар 4 жыл бойы минуттан, сағаттан сарыла күтті емес пе? Ақыры олардың үміті мен сенімі ақталды, тілектері орындалды. Бірақ сол жеңіс оңайлықпен келген жоқ. Біз соғысты көрген жоқпыз, бірақ Отан үшін өздерінің кеудесін оққа тосқан миллиондаған асыл азаматтардың ерлігін мақтанышпен айта аламыз. Олар: Б.Момышұлы, Т.Бигелдинов. Әлия мен Мәншүк. т.б.

Енді біздер бүгін осы қан майданда қасық қаны қалғанша соғысып, ерлік істерімен Отан үшін күрескен батыр ағамыз Кеңес Одағының батыры, халық қаһарманы, әскери шенді қызметкер, даңқты қолбасшы, қазақтың көрнекті жазушысы Бауыржан Момышұлы туралы сыр шертпекпіз. Бүгінгі кездесуіміз батырдың ерлігі мен өнегелі істеріне арналады.

Слайд. (Жүріп жатады)

Надира: Ақ көрпесін жамылған асқар Ала таудың баурайында талайы тамсана аңыз қылып айтып жүрген дарындылар ордасында осынау жиында домбыраның күмбірі естілмесе бізге сын. Олай болса ортада «Әке толғауы» күйімен Дарын оркестрі.

Төлеген: Көктем келсе суда сызылып сыңғыр үніне басады. Шыбықтарда самал желмен тербеліп, қарлығаш та көктем келді деп ән салады. Сол көктемдей құлпырып мың бұрала билейтін 9 «Ә» сынып қыздарын «Көктем» биімен қарсалыңыздар.

Дәурен: Бүгін бізде қонақта:Қазақтың хас батыры Б.Момышұлының келіні,қазақ келінінің үлгісіне айналған, жазушы,э тнограф Зейнеп Ахметова апамыз, және даңқты қолбасшы, халық қаһарманы, жазушы Б.Момышұлының ролін сомдаушы, М.Әуезов атындағы драма театрының актері, «Серпер» жастар сыйлығының иегері Еркебұлан Дайыров ағамыз.

Төлеген:

Туған жерім Мыңбұлақ, арналы Ақсай,
Ішсем суы татиды шекер, балдай
Қызғалдақ, қалың егіс, көк жоңышқа
Сенен артық жер, шіркін, өтер қандай. — деп өзі жырлағандай Бауыржан Момышұлы 1910 жылы 24 желтоқсанда Жамбыл облысы, Жуалы ауданы, Мыңбұлақ ауылында дүниеге келген.

Бауыржанның өз әкесі Момыш еті тірі, қолы шебер, көкірегі ояу, көңілі сергек, оқымаса да тоқығаны көп, өлең шығарып, жиын-тойға қатысып, айтысқа да түскен ақын адам, шымыр денелі, терең ойлы жан болған.

Надира: Бауыржан тәрбиесінде әжесі Қызтумас ерекше орын алған. Әжесі немересін халықтың ән-жырына, ертегі-әңгімесіне сусындатып өсірген.

Ал, анасы Рәзия — қазақ келіні. Шешесінен үш жасында жетім қалған, оны әжесі мен әкесінің әңгімелерінен білетін жазушы Бауыржан ол кісі туралы көп жаза алмайтын еді.Сөйте тұра,кішкентай өмір үзігі арқылы-ақ білікті, ұлттық салт -дәстүрімізге жетік, ибалы, иманды қазақ келінінің жақсы болмысын өте әдемі, әрі дәл бейнелеген.

Дәурен: Б. Момышұлы 1950 жылы Кеңес Армиясы бас штабының арнаулы жоғары әскери академиясын бітіріп, әскери академияда дәріс оқумен бірге шығармашылыққа бет бұрды. 1956 жылы демалысқа шығып, өмірінің соңында шығармашылық жұмыспен айналысты. Жазушылық таланты тез ұшталды. Ол шығармаларын қазақ, орыс тілінде жазып, қазақ әдебиетіндегі әскери проза жанрларының негізін қалады.

Жазушының өзекті тақырыбы – Ұлы Отан соғысы кезінде жауынгерлердің тұлғасын жан-жақты суреттеп сомдауға арналған.

Надира:«Ән –халықтың қазынасы» демекші сахнаны көркіменен құлпыртатын, даусыменен тамсандыратын, әнін қалықтатып, көрерменді балқытатын Умирова Арайды «Сарбаздар» әнімен қaрсы алыңыздар.

Төлеген:

Ел аузында аңыз болған есімі
Атқан оқтай айтқан сөзі кесімді
Ерге лайық мінегі оның найзағай,
Ақ боз атпен қол басы боп көсілді.

Қалт еткенде естеліктер қалдырып,
Қоршау бұзған жауды естен тандырып,
Ер Бауыржан ата есімі рух берген,
Жүректерде жігер оты нжандырып.

Қызуқанды командир ол намысты,
Жауға қарсы жан аямай алысты.
Ұмытпаймыз қаһарманы халықтың
Батыр ата Бауыржандай арысты

Дәурен: Ендігі кезекті оқушылардың өз шығармашылықтарына берсек

(Арнаулар оқылады)

Көрініс:(Музыка ойнап тұрады, ортаға Бауыржан Момышұлы шығады)

Бауыржан: Оттан да оқтан да қорықпаған Бауыржан едім. Кейінгі кезде қорқынышым көбейіп барады. Балаларға бесік жырын айтатын келіндерімнің азайып бара жатқанынан қорқам, екінші, немерелеріне ертегі айтып беретін әжелердің азайып бара жатқанынан қорқам. Өйткені бесік жырын естіп, ертегі тыңдап, дәстүрді бойына сіңіріп өспегеннің көкірегі көр бола ма деп қорқам. Ал көрдің қолына балта берсең шаба салады, бақыр берсең ала салады, найза берсең, сұға салады, намыстанбай бұға салады. Мен табиғатынан, тағдырынан болған соқырлықты айтып отырғам жоқ, тауып алған соқырлықты айтам. Егер ондай соқырлықтан жазылмасақ, халық болудан қаламыз ба деп қорқамын!

(жалғасы бар)

Зейнеп Ахметовамен сұхбат.

Даурен: Зейнеп апа, Сіздің «Шуақты күндер» атты кітабыңыз арқылы, халық яғни оқырман қауым сізді жақсы біледі. Бұл қазақтың салт-дәстүр энциклопедиясы деуге де тұрарлық еңбек. Сіз үшін осы кітаптың құндылығы неде?

Надира: Атаның баласы Бақытжан ағаға деген ілтипаты мен Бақытжан ағамыздың әкесіне деген махаббаты қандай болды?

Төлеген: 2013 жылы режиссері Ақан Сатаевтің,қазақфильм түсірген Бауыржан атамыз туралы көркем фильм түсірді. Көңіліңізден шықты ма?

Надира: Осы фильмде батырдың жары, Бақытжан ағамыздың анасының рөлін ойнаған Әсел әпкеміздің ойнағаны сізге ұнады ма?

Дәурен: Зейнеп апа, «Шуақты күндер», «Бабалар аманаты» атты кітаптарды айтып жатырмыз. Мүмкін тағы бір осындай жарқ етер дүниеден дәмеленсек бола ма?

Төлеген:

Биле, биле сұлу қыздар ай мүсін,
Биле, биле өнерлілер бармысың?
Жадыратып көктем биін билеңдер,
Бұл жиынға билеу үшін келгендер.

9 «А» сынып қыздарының орындауында «Қазақ биі»

Надира:

Бұл мектептен Тамара шыққан, Тоқтар да,
Түлеп ұшты бұл өңірден Ақбота,
Бейбітіңнің ізін жалғар ұланың
Жандарбектің Жұбанышы алдыңда

Жандарбекұлы Жұбаныш «Жаса Қазақстан» әнімен.

Еркебұлан Дайыровпен сұхбат, сауалдар қою.

Төлеген: Ақан Сатаев сізді қалай тапты? Рольге бекітілген кезде қорқыныш болды ма? Себебі, өте жауапкершілгі мол,жүгі ауыр ғой?

Дәурен: Сіз бір сұхбатыңызда әр актердің өзінің жанкүйері болу керек депсіз,өзіңіздің жанкүйерлеріңіз көп па? Және де мақсатқа жету үшін қандай қасиет керек?

Надира: Театрдағы рольдеріңіз туралы не айтасыз?

Надира: Зейнеп апа, осы қазіргі кездегі өсіп келе жатқан жастарға және осында отырған балаларға айтар тілегіңіз.

Ән. Катюша

Көрініс.

Төлеген: Бауыржан ағамыз туралы жазылған естеліктер шалқар дария айдынына құйып жатқан мың бұлақты арналы өзендердің саласындай Бауыржан атамызбен түрлі қарым-қатынаста болған сан қилы тағдырды бастан кешкен адамдардың естеліктері. Енді осындай естеліктер мен арнауларды тыңдасақ.

(Естеліктер оқылады: Арсен, Ерлан, Нұржан, Назерке, Сабина, Сары)

Дәурен: Бауыржан Момышұлы соғыс жылдарында адуынды да қатал әскери басшы ғана болып қана қойған жоқ, сонымен қатар қарамағындағы жауынгерлер мен офицерлердің ақылгөй жетекшісі, мейірман тәрбиешісі де бола білген. Соғыс аяқталғанға дейін батальонды, полкты, ал соғыс аяқталғаннан кейін дивизияны басқарған. Жоғарғы Әскери академияны бітіріп, сонда ұстаздық еткен. Кейін біржола шығармашылық еңбекпен шұғылданып, қарудың орнына қалам алған.

Төлеген: Б.Момышұлының қаламынан шыққан шығармалар көп. Солардың бірегейін атасақ, «Қанмен жазылған кітап», «Ұшқан ұя», «Москва үшін шайқас», «Менің отбасым», «Майдандас достарым», «Генерал Панфилов», «Төлеген Тоқтаров», «Адам қайраты», «Артымызда Москва» Б.Момышұлы орыс және қазақ тілдерінде бірдей жазады. Оның «Біздің отбасы», «Артымызда Москва», «Майдандағы кездесулер» сияқты кітаптары бірнеше шетелдік тілдерге аударылып басылған.

Надира: БауыржанМомышұлы жайында өлең, дастандар да, естелік мақалаларда, кітаптар да көп. Олар Александр Бектің, «Арпалыс», Әзілхан Нұршайықовтың «Ақиқат пен аңыз», келіні Зейнеп Ахметованың «Шуақты күндер», ұлы Бақытжан Момышұлының «Жанымның жарық жұлдызы» және тағы басқа шығармалар.

Төлеген: «Атаның сөзі –ақылдың көзі» дегендей Бауыржан атамыздың өз батасын берейік.

Батасын орындау.

Даурен: Құрметті қонақтар алтын уақыттарыңызды бөліп келгендеріңізге көп рахмет! Зейнеп апа, ауырмаңыз, сырқамаңыз, ұзақ жасаңыз.

Еркебұлан аға, сізге шығармашылығыңызда табыс тілейміз. Өсіп келе жатқан жастарға үлгі бола беріңіз.

Төлеген: Біз тек дүрсін сөзбен ғана мемес, Бауыржан атамыздың атын дәріптейтін игі істермен,тиянақты тірліктермен дәлелдеуге тырысамыз деп уәде береміз.

Надира:

Ендеше Бастаса –елдің көсемі,
Сөйлесе — сөздің шешені.
Ақылы асқан Абыздай,
Бар түйінді шешеді, — дей отырып, мектебіміздің басшысы Мұхтар Ботабайұлы ағайымызға береміз.

Директордың тәрбие-ісі жөніндегі орынбасары Айсұлу Пернебайқызына сөз кезегі беріледі. (Сыйлық тапсыру)

Үшеуі бірге: Хош, сау-саламатта болыңыздар!

Источник

Әдеби кеш
«Қазақтың қарапайым бір ұлымын,
Арымды жаным үшін құрбан еткен»
(Бауыржан Момышұлының —— жылдық мерейтойына арналған әдеби кеш)

Мақсаты: Халқымыздың аты аңызға айналған қаһарман ұлы Бауыржан Момышұлы туралы мағлұмат беру, оның ерлігін үлгі — өнеге тұту, Отанды сүюге, туған елін қорғай білуге тәрбиелеу.
Көрнекілігі: Бауыржан Момышұлының портреті, қанатты сөздер, кітап көрмесі, слайд.

1 — жүргізуші: Қадірменді қонақтар, ұстаздар, оқушылар! Баршаңызды Ұлы Жеңістің —- жылдығымен құттықтай отырып, елімізде бейбітшілік туы желбірей берсін деп тілейміз. Аты аңызға, сөзі нақылға айналған қаһарман тұлға — Бауыржан Момышұлының —— жылдық мерейтойына арналған әдеби кешке қош келдіңіздер! (музыка ойналады «Журавли»)

2 — жүргізуші: Алпыс бес жыл — бейбіт көктем таң атқалы,
Алпыс бес жыл — шуақты күн таратты әнін.
Есімде сонан бері алпыс бес рет
Ашылды Жеңіс күннің парақтары.

1 — жүргізуші: Алпыс бес жыл — үзілмеді құстар әні,
Кетті енді сұм соғыстың қыспағы әні.
Алпыс бес жыл — жауымыздың ажал оғы,
Біздің ел үстіменен ұшпағалы.

2 — жүргізуші: Талай құс содан бері қайта оралды,
Талай бақ әлеміне қайта орнады.
Соғыста өлгендер тек оралмайды.
Тек ұрпақ олар жайлы айтады әнді.

1 — жүргізуші: Жеңіс оңайлықпен келген жоқ. Жеңіс жолында Отан үшін су кешіп талай миллиондаған асыл азаматтар мерт болды. Жауымен жан аямай шайқасып, ерліктің ерен үлгілерін көрсетті. Ана — жарын жоғалтқан жесір, бала — әкесінен, анасынан айырлыған жетім атанды. Фашистердің тұтқын лагерінде ана мен бала айуандықпен өлтірілді. Ал, тылда қалған қарттар, аналар мен бесіктен белі шықпаған балалар соғыстың қайғы — қасіретін арқалай жүріп, бірде аш, бірде тоқ тынбай жұмыс істеді. Бірақ ешкімнің сағы сынбады. Олардың бойындағы отаншылдық сезім, қолына қару алып сапқа тұрған көптеген ұлт өкілдерінің тізе қосқан бірлігі мен ерлігі Жеңіс сағатын жақындата түсті.
Біздің Қазақстанда да соғыс оты шарпымаған шаңырақ кем де кем. Жүз мыңдаған ата — әкелеріміз соғыстың алғашқы сәтінде — ақ майданға аттанды. Жауға атылған 10 оқтың 9 — ы қазақстанда жасалды.
Дәл осынау жадыраңқы жәй күні,
Болса дағы қай ғасырдың қай жылы
Ұлы Отаным басымды иіп бір минут,
Осы қан майданда мерт болған ерлердің рухына, бүгін арамызда асқар таудай болып жүрген аталарымызға басымызды иіп тағзым етейік.
1 минут үнсіздік. (Музыка)

2 — жүргізуші: Халқымыздың аты аңызға айналған қаһарман ұлы Бауыржан Момышұлына арналған еске алу кешін ашық деп жариялаймыз.
(Оқушылар би билейді)

1 — жүргізуші: Бауыржан Момышұлы — елі үшін ерен ерлік жасаған, өнегелі ұрпаққа үлгі болып қалған ұлы тұлға, 1941 — 1945 жылы соғыста қаһармандығы мен қайсарлығы, әскери басшылықтағы шеберлігімен әйгіленіп, атақ — даңқы майданға, бүкіл елге тараған. Батыр ерлігі жайлы бірінші болып белгілі жазушы Александр Бек «Волоколамское шоссе» повесін жазды. Бауыржан Момышұлы туралы жазылған және батырдың өзі жазған кітаптар бар. Қазақтың қайсар ұлын әлем таниды.

Ән: « Офицеры»
1 — оқушы: Б. Момышұлы 1910 жылы 24 — желтоқсанда Жамбыл облысы, Жуалы ауданындағы Көлбастау ауылында қарапайым отбасында дүниеге келген. Әкесі — Момыш. Шешесі — Рәзия. Әкесі жаны жомарт, көзі ашық, көкірегі ояу кісі. Отбасыларында 4 қыздан кейін әкесі Момыш 50 — ді еңсерген шағында Бауыржан дүниеге келіпті. Тәуіржан деген інісі бір жасында қайтыс боп кеткен. Әкесінен аздап хат таныған Бауыржан көрші Евгеньевка ауылындағы орыс мектебінде 1жыл оқып, келесі жылы Жамбыл қаласына келіп, Аса интернатында үш жыл оқып, бастауыш мектепті тәмәмдады. 1921 жылы шымкенттегі жеті жылдық мектепке түсіп, 1928 жылы бітіреді. Жиырма жастан сәл асқан кезде ол міндетті әскери қызметке шақырылып, өзінің бүкіл болашағын Қызыл Армиямен мәңгілікке байланыстырады.
(Соғыс басталды музыка)

2 — оқушы: 1941 жылы Ұлы Отан соғысы басталды. Қаншама Кеңес адамы сол соғыста мерт болды.
(«Соғыстан қайтқан солдаттар» әні орындалады). көрініс

1 — жүргізуші: Бауыржан атамыз сұрапыл соғыстың басынан аяғына дейін қатысты. Ол лейтенант шенінен бастап, полковник атағына дейін көтерілді, взвод, батальон, полк және дивизия басқарды.

2 — жүргізуші: Соғыс — адамзат өмірінің ұлы трагедиясы. Соғыс — адам жанын қинайтын ең ауыр, ең ащы азап. Осы соғыста Кеңес Одағының миллиондаған адамы болды.

3 — оқушы: Мазасыз сол күндерде Бауыржан Момышұлы басқарған бөлімшелердің жау шабуылын қайтарып көрсеткен ерліктері аз емес. Оның батырлығымен көзге түскені де осы тұс. 1941 жылы Москва түбінде 27 рет сәтті шайқас жүргізді.
Батырдың 207 рет ұрысқа қатысып, 5 рет өлімнің құрсауында қалғаны, 2 рет өлімші болып жараланғаны туралы «Ақиқат пен аңыз» кітабында жазылған.

4 — оқушы: 1955 жылы Армиямен қоштасты. 11 ай қызыләскер, 14 ай взвод командирі, 9 ай атқыштар полк штабының бастығының орынбасары, 6 ай республикалық әскери комиссияның аға нұсқаушысы, 5 ай батальон орынбасары, 8 ай атқыштар полкінің командирі, 3 ай дивизия командирінің орынбасары, 6 ай дивизия командирі, 5 жыл әскери академияда әскери профессор болды.

1 — жүргізуші: Батырдың жыр дәптерінен. Оқитын 7 — сынып оқушысы Сенбиев Исламбек (Слайд)
Туған жерім Мыңбұлақ, арналы Ақсай,
Ішсем суы татиды шекер балдай.
Қызғалдақ, қалың егіс, көк жоңышқа,
Сенен артық жер, шіркін, өтер қандай?
Көкорай шалғын, кең өлкем, жерің дәмді,
Жазың салқын, жайлауың малға жайлы.
Сағынып алыс жерден келгенімде,
Көзім тойып көркіңе мейірім қанды.
Мен кім едім, мен едім,
Мен де мыңның бірі едім,
Қызықпай баққа, атаққа,
Адал еңбек ұлы едім.
Қызмет еткен халыққа,
Ақ ниет мыңның бірі едім.
Атақсыз солдаттың бірі едім.
Ата аруағы қолады
Адал еңбек еткен соң.
Панфиловтан бата алдым
Жау қаһарын төккен соң.
Артыма ерді мың солдат,
Тағдырын маған тапсырып,
Рузаға жеткен соң
Ел ұлдары мың солдат
Белуардан қан кешіп,
Сынға түсті бекініп,
Отқа түсіп, су кешіп,
Жүзден аса соғыста,
Бес — алты рет қоршауда,
Бал орнына у ішіп.
Қан майданда халық үшін
Намыс туын көтердік.
Көрініс.
(Музыка ойнап тұрады. Ортаға Бауыржан Момышұлы шығады).

Астана қаласы, №53 мектеп — лицейінің
қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі
Токжуманова Меруерт Сайлаубекқызы

Источник

Сабақтың тақырыбы: «Алаштың айбыны — Бауыржан Момышұлы»
Сабақтың мақсаты:
1. Ұлы Отан соғысында елін, жерін қорғап қалуда асқан қаһармандық көрсеткен, халық қаһарманы Бауыржан Момышұлын әрдайым еске ала отырып, қадір тұту.
2. Оқушыларға батырдың өмір жолын, мәңгі өшпес ерлігін таныстыру 3. Оқушыларды ұлтжандылыққа, бауырмалдыққа, батырлыққа баули отырып тәрбиелеу. Көрнекілігі: Қанатты сөздер, батырдың өмірін бейнелейтін слайдтар, бүктемелер, жұлдызшалар.

Сабақтың барысы:
І. Кіріспе ІІ. Өмірдерек — Хроникалық тәртіп бойынша «Бала Бауыржаннан – батыр Бауыржанға дейін»
ІІІ. Мәнерлеп оқу. Арнау (ақындардың өлең жырлары)
а) М. Мақатаев «Бауыржан Момышұлына»
ә) Қ. Аманжолов «Бауыржан»
ІV. Б. Момышұлының қанатты сөздері V. Жуалы батырлар мекені. VІ. Қойылым (сахналау) «Это исторический человек» VІІ. Әдеби — музыкалық монтаж VІІІ. Қорытынды.

І. Мұғалім сөзі:
Көзінің тірісінде – ақ аты аңызға айналған ұлы тұлға – Бауыржан Момышұлы туралы біз не білеміз? Рас, ол — жаужүрек батыр да, қолбасшы да, қаламгер. Әрине қазақ тарихында батыр да, қолбасшы да, қаламгер де аз болған жоқ. Бірақ олардың ешбірінің даңқы алты алаштан әріге асып көрген емес. Ал, Бауыржан атамызды төрткүл дүние халқы түгел таныды, оның қаһармандық қайсар тұлғасы мен адамзат баласында сирек кездесетін озық ақыл – ойы, қарағайға қарсы біткен бұтақтай алабөтен ірі мінезі естіген жұртты тегіс тәнті етті. Бауыржан Момышұлын өзгелерден даралап тұрған айырықша қасиеті — оның қалам мен қаруды қатар ұстауы, қай кезде де ұлт мүддесін қаймықпай қорғауы. Екінші жағынан алғанда, Бауыржан қазақтың кешегі от тілді, орақ ауызды, әрі ақын, әрі батыр тұлғаларының заңды жалғасы, түйіндей айтсақ, ұлттық рухтың ХХ ғасырдың басындағы айқын көрінісі. «Қадірін білмеппіз ғой тірі кезде,» — деп жырлар сорлы қазақ мен өлгенде, Ұрпақ атар сексен мен жүздігімді, Тарихтың түпкірінен сен өлгенде,- деген өлең жолдарынан атамыздың көрегендігін көреміз.

ІІ. Өмірдерек «Бала Бауыржаннан – батыр Бауыржанға дейін»
1910 жылдың 24 желтоқсанында Жамбыл облысы, Жуалы ауданы, Мыңбұлақ ауылында дүниеге келген.
1921 жылы Әулиеатадағы Аса интернатына оқуға келеді.
1924 жылы үшінші сыныпта Шымкенттің жетіжылдық мектебіне ауыстырылады.
1928 жылы мектепті үздік бітіріп, Орынборға келеді. Бірақ әлеуметтік жағдайына байланысты кері қайтады.
1928 — 1930 жылдары бастауыш мектепте мұғалім болады.
1932 жылы Қызыл армия қатарына шақыртылады. Қызметін өтеп қайтқан соң, Шымкент, Алматы өнеркәсіп банкілерінде жұмыс істейді.
1936 жылы Ленинград финанс академиясы жанындағы курсты бітіреді, сол жылы Қызыл армия қатарына қайта алынып, взвод, рота командирі, полк штабы бастығының көмекшісі болады.
1939 жылы әкесі Момыш қайтыс болады.
1941 жылы соғыс басталғанда 316 — атқыштар дивизиясының жасақталуына ат салысып, сол дивизия құрамында майданға аттанады. Осы жылы Мәскеу түбінде ұрыстар жүргізіп ерлігімен көзге түседі.
1941 жылы 26 қарашада маршал Рокоссовский полк командирі етіп тағайындайды.

Назар аударыңыз! Жасырын мәтінді көру үшін сізге сайтқа тіркелу қажет.

Источник