Шы? бермес шы?айбай ертегісі сценарий

Ұйымдастырылған оқу қызметтерінің технологиялық картасы

«Жұлдыз»ересектер тобы

Білім беру саласы:Коммуникация

Көркем әдебиет

Тақырыбы: «Шықбермес Шығайбай» (қазақ халық ертегісі)

Мақсаты: балаларды ертегінің мазмұнымен таныстыра отырып, мағынасын айтып түсіндіру; ертегінің тіл ерекшелігін, көркем сөздерін түсіну, ойлау әрекетін дамыту; ертегінің басты кейіпкерлерінің мінез-құлқына баға бере отырып, өз ойларын жеткізе білуге үйрету; балаларды адамгершілікке, имандылыққа, мейірімділікке тәрбиелеу.

Көрнекіліктер, қажетті құралдар: Алдаркөсенің, Шықбермес Шығайбай мен оның үй ішінің суреттері, жұмыс дәптері, түрлі түсті қарындаштар, ертегі туралы бейнетаспа.

Сөздік жұмыс: сараң, қу.

Билингвальді компонент: бай – богатый; кедей – нищий; қу – хитрый.

Күтілетін нәтиже:

Біледі:ертегіні мұқият тыңдай отырып, ертегі кейіпкерлерін еске түсіреді.

Түсінеді:ертегі барысымен таныса отырып, Шығайбайдың сараң адам, Алдаркөсенің қу, айлакер екенін түсінеді.

Қолданады: ертегінің мазмұнын рөлге бөліп ойнайды, сахналайды.

Білім беру
саласы: «Қатынас»

Бөлімі:Көркем
әдебиет.

Тақырыбы:Шықбермес
Шығайбай (қазақ халық ертегісі)

Мақсаты:балаларға
ертегінің  мазмұнымен таныстыра отырып,мағынасын айтып түсіндіру

 Білімділік
мәні:ертегінің
басты кейіпкерлерінің міңез-құлқына баға бере отырып,өз ойларын жеткізе білуге
үйрету..

Дамытушылық
мәні:
ертегінің тіл ерекшелігін,көркем сөздерін түсіну.ойлау қабілеттерін дамыту.

Тәрбиелік
мәні:балаларды
адамгершілікке,имандылыққа,мейірімділікке тәрбиелеу.

Құралы:демонстрациялық
материал,жұмыс дәптері,тақта,маркер,түрлі түсті қарындаштар.

Сөздік
жұмыс:қу,сараң .

Билингв.комп.:бай-богатый,кедей-нищий,қу-хитрый.

Күтілетін
нәтиже:

Білуі
тиіс:ертегіні мұқият тыңдай отырып,ертегі кейіпкерлерін еске түсіреді

Түсінігі:
қу,сараң  сөздерінің дұрыс қолданылуын

Көрсете
алуы:ертегінің мазмұнын рөлге бөліп ойнайды,сахналайды

Тақырыбы: Алдар көсе мен шық бермес шығайбай

Мақсаты:1.Ертегіні оқып беріп мазмұнын сұрау

2.Балалардың сана-сезімін,ақыл ойын дамыту.

3.Балаларды имандылыққа,әдептілікке,кішіпейілдікке тәрбиелеу.

Көрнекілігі:Мазмұнды сурет

Әдіс-тәсілі:түсіндіру,әңгіме

Сабақ түрі:жаңа сабақ

Сабақ барысы:

I Ұйымдастыру кезеңі

Балаларды түгендеп,құрал-жабдықтарын алғызып,назарын сабаққа аудару.

IVМақсат қою

Балалар бүгін біз Алдар Көсе мен Шықбермес Шығайбай ертегісін оқимыз,сендер түсінгендеріңді маған айтып бересіңдер.

V Жаңа сабақ:

Бұрынғы өткен заманда Шықбермес Шығайбай деген өте сараң бай болыпты.

Бір күні әйелі табаға нан пісіріпті Үйіне сол кезде Алдар Көсе келіп қалыпты.Қызғаншақ бай күлшені қойынына сала салыпты.Бұны байқап қалған Алдар Көсе:Байеке халіңіз жақсы ма,мал-жан аман ба?Балашағаңыз аман ба?- деп құшақтай беріпті.Ыстық күлшеден кеудесі күйіп,шыдамай кеткен бай.Іздегенін осы мә ал деп ыстық күлшені Алдар Көсеге ұстата салыпты.

Сергіту сәті.Алдар Көсе әнін айтып билеу.

VI Жаңа сабақты түсінгенін тексеру.

-Шықбермес Шығайбай қандай адам ?

-Байдың үйіне кім келеді?

VII Бекіту

Балалар сараңдық өте жаман  қасиет

Әрқашанда қолыңда бар затпен бөлісу  кішіпейілдіктің,ақкөңілдіктің белгісі.Осындай болсаңдар жаман болмайсыңдар.

VIII Бағалау   Жақсы қатысқан баланы мадақтау

Алдар көсе Шықбермес Шығайбай

Мақсаты: Ертегі әлеміне қызығушылықтарын қалыптастыру. Ертегілердің ұқсастығы мен ерекшеліктерін анықтау. Ым — ишара, дауыс ырғағы, ойын атрибуттарын қолданып таныс әдеби шығармалар негізінде кейіпкерлердің бейнелерін жасау. Ертегі кейіпкерлердің сипаты арқылы жақсы қасиеттерге баулу.
Жылы лебіз:
Әдептілік белгісі,
Иіліп сәлем бергені.
Балалар үстелдің үстінен не көріп тұрсыңдар?
Кітаптар.
Қандай кітаптар
Ертегі кітаптар
Ертегі қалай басталады?
Ерте, ерте ертеде. Ешкі жүні бөрте де.
Театр дегеніміз не?
Қандай театрларды білесіңдер?
Б: көлеңке театры, қуыршақ театры, саусақ театры, конус театры, т. б.

Ойын. Әр түрлі ертегі кейіпкерлерін бейнеле.
Шарты: Ертегі кейіпкерлерін алып, әртүрлі театрмен сипаттау.
Ой қараңдар мына жерде сандық тұр. Ішінде не бар екен. Сандықты ашып домбыра, тақия, қамшы, жыртық шапан алып шығады. Қандай ертегі кейіпкердікі.

Б: Алдар көсе
Алдар көсе қандай кейіпкер?
Б. Көңілді, байларды алдап, кедейлерге көмек береді, әрдайым ән айтып жүреді.
Ойын. «Алдардың бет бейнесін тап?»
Шарты. Әртүрлі бет келбеттер тұрады. Айтылған бет келбетті тауып алады.

Әнің айтып Алдар келеді. Сәлем достар мені таныдыңдар ма?
Б: Алдар көсе
Мен сендерге ұлттық ойынымды алып келдім.
Ұлттық ойын: «Теңге алу»

Б: Алдар сіз байды қалай алдайсыз? Соны бізге айтып беріңізші.
А: байды қалай алдайтынымды қараңдар.
Сахналау: Шықбермес Шығайбай мен Алдар көсе
Ерте ерте заманда Шықбермес Шығайбай деген бай болыпты. Оның мыңдаған қой, жылқы, түйелері болыпты. Байыған сайын сараң болыпты. Өмір бойы Шығайбай ешкімге бір үзім нан бермепті. Бір күні Алдар көсе шығайбайдың ауылына келіп, киіз үйдің артына барып тығылып қарапты. Шығайбай шұжық жасап, әйелі қаздың жүнін түтіп, үй жинастырушы қойдың басын жуып, қызы қамыр басып отыр екен. Ортада қазан қайнап тұр. Бір кезде Алдар көсе киіз үйге кіріп Ассалаумалайкум дегенде барлығы қолдарындағыны тығып тастайды..
Қош келдің Алдар. отыр қонақ бол. Бірақта үйде саған беретін тамақ жоқ.
Жылы лебізіне де рахмет.
Не көрдің, не естідің!
Мен өзім көргенді айтайын. Саған келе жатқанда жолда үлкен сұр жылан маған қарай ирелендеп келе жатыр екен. Мені көре сала сенің астыңдағы шұжық сияқты бүктетіліп қалды, мен қорыққанымнан үй жинастырушының астыңдағыдай қойдың басы сияқты тасты алып, лақтырып жіберіп едім қызыңыздың тығып қойған қамыр сияқты болып қалды. Егерде маған сенбесеңдер әйеліңнің тығып қойған қаз сияқты мені түтіп тастаңдар.
Барлығы ашуланып қайнап тұрған қазанға салып жібереді.
Бәрі: Бес ай қайна дейді.
Алдар мен ешқайда асығып отырған жоқпын, он ай демалып алайын дейді.
Түнде барлығы ұйқыға кетеді. Алдар барлығы ұйықтады дегенде жайлап тұрып, қазандағы еттің барлығын жеп, орынына қызының етігін салып қояды.
Түнде бай тұрып, етті жеп еді қатты болады. Мына ет әлі қатты ғой. Тығып қойындар ертең жейміз деп ұйықтап қалады.
Бай: мына алдардан қалай құтыламын. Қарным қатты ашып кетті. Маған күлше пісіріп берші. Бірақта Алдар көсе көрмесін. Алдар көсе бұны байқап қалады. Күлшені ыссылай байға береді. Бай үзіп жей бергенде алдар байқап қалады. Сол кезде бай ішіне тығып қояды.
Мен бүгін жол жүремін. Қонақжайлығына көп рахмет деп байды құшақтайды. Сол кезде байдың іші күйіп қалады. Ойбай ішім күйді. Мә ал күлшені. Осыны жеп кет дейді
Алдар әнін айтып шығып кетеді.

Қорытындылау Алдар көсе мен Шықбермес Шығайбайды орамал театр кигізіп сипаттама беру.
Алдар көсе. көңілді, кедейлерге көмек береді. Байларды алдайды.
Бай сараң, тек өзін ойлайды, кедейлерді қорқытады, аңқау.
Мақал: Өзгені алдағаның, өзіңді алдағаның.
Өтірік сөз, өрден құлатады.

Білім беру саласы: «Қатынас»

Бөлімі:Көркем әдебиет.

Тақырыбы:Шықбермес Шығайбай (қазақ халық ертегісі)

Мақсаты:балаларға ертегінің мазмұнымен таныстыра отырып,мағынасын айтып түсіндіру

Білімділік мәні:ертегінің басты кейіпкерлерінің міңез-құлқына баға бере отырып,өз ойларын жеткізе білуге үйрету..

Дамытушылық мәні: ертегінің тіл ерекшелігін,көркем сөздерін түсіну.ойлау қабілеттерін дамыту.

Тәрбиелік мәні:балаларды адамгершілікке,имандылыққа,мейірімділікке тәрбиелеу.

Құралы:демонстрациялық материал,жұмыс дәптері,тақта,маркер,түрлі түсті қарындаштар.

Сөздік жұмыс:қу,сараң .

Билингв.комп.:бай-богатый,кедей-нищий,қу-хитрый.

Шаттық шеңбері.Үнтаспадан «Ертегілер» әнін тыңдатып,әуенге сай билетеді.Тәрбиеші қолына сиқырлы таяқшаны алып,әр баланы түрлі ертегі кейіпкеріне айналдырады.

Шеңберге тұрып,бір-біріне ертегі кейіпкерлері атынан лебіздерін білдіреді.

-Мен ақылды қоянмын,сендерге денсаулық тілеймін!

Негізгі кезеңі

-Сендерге ертегі тыңдаған ұнай ма?

-Ендеше мен сендерді Алдаркөсенің басынан кешкен бір оқиға туралы қызықты ертегімен таныстырамын.

Ертегіні мәнерлеп,мазмұнын балаларға түсінікті етіп,оқып беру.

-Алдаркөсе қулығымен,айласымен адамдарға жақсылық жасап,көмектесіп отырған.

Сөздік жұмыс:қу-алдай алатын,айлакер адам.Сараң-ешкімге ешнәрсе бермейтін тек өзін ғана ойлайтын адам.

Билингв.комп.: бай-богатый,кедей-нищий,қу-хитрый

сөздерін қайталату.

-Шықбермес Шығайбай қандай адам еді?

-Оның үйіне қонаққа кім келді?

Ертегі желісі бойынша Алдаркөсе мен Шықберместің сөздерін қайталату.

Сергіту сәті.

Орнымыздан тұрайық

Қолды белге қояйық

Бір отырып,бір тұрып

Біз тынығып алайық

Бір,екі,үш!

Орнымызды табайық.

Дәптермен жұмыс.Тапсырманы түсіндіру.Балалармен жеке жұмыс жүргізу.

Ертегіні сахналап,рөлге бөліп ойнайды.

Мақал жаттау.

«Берместің асы піспес,қазаны оттан түспес».

Балалардың жауаптары

Мұқият тыңдайды.

-Алдаркөсе қу

-Шығайбай-сараң

Түсінеді.

Қайталайды.

-Шығайбай-сараң,ешкімге ас-су бермейтін,жақсылық жасамайтын адам.

-Алдаркөсе келеді.

Мазмұнын айтады

Қимылмен көрсетеді.

Тапсырманы орындайды.

Балалар ертегіні рөлге бөліп ойнайды.

Балалар мақалды жаттап алады.

Қорытынды кезеңі

— Шығайбайды Алдаркөсе қалай алдады?

Толық жауаптары тыңдалады.Мақалды жатқа айтады.

Күтілетін нәтиже:

Білуі тиіс:ертегіні мұқият тыңдай отырып,ертегі кейіпкерлерін еске түсіреді

Түсінігі: қу,сараң сөздерінің дұрыс қолданылуын

Көрсете алуы:ертегінің мазмұнын рөлге бөліп ойнайды,сахналайды

ТАЛАС АУДАНЫ ӘКІМДІГІ БІЛІМ БӨЛІМІНІҢ 
                                                 «ҚАРЛЫҒАШ» БАЛАБАҚШАСЫ 
                                                МЕМЛЕКЕТТІК КОММУНАЛДЫҚ 
                                                        ҚАЗЫНАЛЫҚ КӘСІПОРНЫ
                                           «Көгершін» ортаңғы   тобының тәрбиешісі  
                                                   Шатырбаева Майра Сайлауовна
Тақырыбы:  «Шықбермес Шығайбай мен Алдар көсе» ертегісі  (сахналау)
Мақсаты: ертегіні сахналау.
Білімділік: Балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыту, сөйлеу, дауыс, іс – 
қимыл әрекетін жеткізе білуге  үйрету                                                                            
Дамытушылық:  ертегіні ойнаған кезде рөльге ене білуін дамыту, 
қызығушылықтарын арттыру.                                                                                           
Тәрбиелік: театр арқылы әсемдікке,әдемілікке, мейірімділікке тәрбиелеу.
Әдіс – тәсілі:  түсіндіру, сұрақ – жауап, ойын, сахналау
Көрнекілігі:   суреттер (тақырып бойынша), кейіпкерлер киімі, муляждар, қазан, 
ошақ, киіз үй, киіз үй жабдықтары, т.б. 
Билингвистикалық компонент:   бай – богач, богатый;  сараң – скупой 
Сөздік жұмыс: сараң деген сөзді талдау
Инклюзивтік әлеумет:  ұжымдық жұмысқа баулу.
Тәрбиешінің іс­әрекеті 
Баланың іс­әрекеті
Іс­әрекет 
бөлімі
Мотивация­
лық 
қозғаушы
Шаттық шеңбері.
Қуанамын менде
Қуанасың сенде
Қарсы алайық достарым
Қонақ келді бізге.
Ұйымдас­
тыру ізденіс
Балалар сендер ертегіні жақсы көресіңдер 
ме?
Қандай еретегілер білесіңдер?
Бүгін біз сендермен Шықбермес Шығайбай 
мен Алдар көсе ертегісін сахналаймыз.
Балаларға шықбермес Шығайбай ертегісін 
айтып беру.
Қандай кейіпкерлер бар?
Онда біз осы ертегіні сахналау үшін 
кейіпкерлердің рөлін бөлуіміз керек.Ол 
үшін мен  сендермен «Сақинам,сақинам 
Тәрбиешінің нұсқауымен
іс – әрекет орындайды
Жақсы көреміз.
Балалар білетін 
ертегілерін айтады.
Балалар мұқият 
тыңдайды.
Бай, бәйбіше, Бізбике, 
Алдар көсе
Балалар  ойынды 
ойнайды. шық» ойынын ойнағым келіп тұр.
Рөлге бөлінген балалар киінгенше, 
балалармен ертегінің кейіпкерлеріне 
мінездеме беру
  
 Алдар көсе қандай адам?
Байды алдағанда ол дұрыс істеді ме?
Неге олай ойлайсындар?
Дұрыс айтасыңдар, балалар. Алдар көсе 
кедейлерге жақ болып, оларға көмектескен.
Шығайбай қандай адам?
Сараң деген сөзді сендер қалай 
түсінесіңдер?
Билингвистикалық компонент: Ертегі­
сказка, сараң­скупой
Міне біздің кейіпкерлерімізде дайын болды,
ертегімізді сахналауды бастайық.
Ертегіні талдау.
Балалар сендерге ертегі ұнады ма?
Қай кейіпкер сендерге қатты ұнады?
Нанды кім илеп отырды?
Шығайбай не тіліп отырды?
Балалар жарайсыңдар.
Балалардың жауаптарына мақтау айту, баға
беру.
Қай кейіпкер жағымды, қайсы жағымсыз 
кейіпкерлер?
Мақал­мәтел жаттау: «Берместің асы піспес 
–қазаны оттан түспес»   
Ол алдамшы, қу, 
кедейлердің досы.
Ия.
Өйткені ол үйіне 
ешкімді кіргізбейді.
Сараң 
Жаман ешкімге ешнәрсе 
бермейтін адам
Балалар қайталайды
Балалар өздеріне 
бөлінген рөлді ойнайды, 
ертегіні сахналайды.
Ия 
Балалар өздеріне ұнаған 
кейіпкерді айтады.
Бәйбіше 
Қазы 
Бай жағымсыз,
Алдар көсе жағымды
                               Күтілетін нәтиже: 
 Не білді: Ертегіні сахналап, өздеріне бөлінген рөльді ойнап, кейіпкердің 
іс – қимылын, мимикасын, дауыс ырғағын жеткізе білді. Не істей алады:  Ертегі кейіпкерлеріне мінездеме береді, өз ойларын жеткізе 
алады.